GELECEKTE
YER ALMAK İÇİN
TIKLAYIN!
GELECEKTE
YER ALMAK İÇİN
TIKLAYIN!



Doğu Marmara Bölgesi Planları

1.  PLANIN AMACI VE KAPSAMI

Düzey 2 bölgelerinde kalkınmaya yönelik faaliyetlerin bütüncül olarak ele alınması ve Kalkınma Ajanslarının faaliyetlerini yönlendirici nitelikteki bölge plan ve programlarına ihtiyaç duyulması nedenleriyle, onaylı bir bölge planı bulunmayan düzey 2 bölgelerinde faaliyet göstermekte olan Kalkınma Ajansları tarafından bölge planları hazırlanmaktadır.

TR42 Düzey 2 Bölgesi, 1963 yılında tamamlanmış olan ve Türkiye’nin ilk bölge planı olma niteliği taşıyan “Doğu Marmara Planlama Projesi” içerisinde kalmaktadır. Doğu Marmara Planlama Projesi’nde, anakentleştirilmeye çalışılan İstanbul’un özellikle sanayi sektöründeki büyümesinin TR42 Düzey 2 Bölgesini de kapsayan bir koridor üzerinde kaydırılması önerilmektedir. Söz konusu plan, hiçbir kuruluş tarafından onanarak yürürlüğe konulmamıştır. Bununla birlikte, özellikle yapıldığı döneme göre oldukça tutarlı kararlar içeren plan, daha sonra yapılacak alt ölçeklerdeki fiziki plan çalışmalarına yol gösteren bir doküman olmuş ve bu sayede belirli bir ölçüde yönlendirme amacına ulaşmıştır. Özetle, bölgede onaylı mevcut bir bölge planı bulunmamaktadır.

TR42 Düzey 2 Bölgesi Bölge Planı’nın amacı, bölgenin sosyo-ekonomik kalkınmasını stratejik olarak tanımlayabilmektir. Bölge Planı, bölgesel kalkınmaya hizmet eden tüm çalışmaları yönlendiren ve bölgesel gelişmeyi koordine eden bir politika belgesi olarak; TR42 Düzey 2 Bölgesi’ni oluşturan Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova illerini kapsamaktadır.

Kapsadığı yıllar “Ulusal Kalkınma Planları” ile de uyumlu olacak şekilde 2010-2013 olarak belirlenen Bölge Planı, sürdürülebilirlik, katılımcılık, gelecek referanslılık, bütüncül bakış açısı, bilimsellik ve uygulanabilirlik ilkeleriyle güçlendirilmiştir.

Bölge Planı çalışmaları kapsamında bölgede koordinasyon ve hazırlık çalışmaları Doğu Marmara Kalkınma Ajansı tarafından yürütülmüş olup; plan hazırlama süresince Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı (DPT) ile işbirliğine gidilmiştir. Bölge Planı çalışmaları; DPT Müsteşarlığı tarafından hazırlanan “Bölge Planlama Kılavuzu Taslağı’ndan faydalanılarak yürütülmüştür.

TR 42 Düzey 2 Bölgesi Bölge Planı, 3 temel kısımdan oluşmaktadır. Planın birinci kısmı olan “Plana Genel Bakış” başlığında, Bölge Planı’nın amacı, kapsamı, plan hazırlama yöntem ve süreci ile plandan etkilenen ve planı etkileyen tüm paydaşlar genel olarak aktarılmaktadır. Planın “Bölgeyi Anlamak” başlıklı ikinci kısmı bilimsel analiz yöntemleri kullanılarak hazırlanan sosyal, ekonomik mekânsal analizler ile beraber bölge rekabetçilik analizini, bölge risk analizini, bölge paydaş analizini ve bölgenin güçlü ve zayıf yönleri ile beraber fırsat ve tehditlerinin incelendiği GZFT analizini içermektedir. Bölge Planı’nın gelecek tasavvurunun yapıldığı “Bölgenin Geleceği” başlıklı üçüncü kısım ise bölge paydaşlarının görüş ve katkıları gözetilerek katılımcı bir süreçle ortaya konan gelecek öngörülerini ve bu öngörülerin uygulama önceliklerini kapsamaktadır.

2. PLAN YÖNTEM VE SÜRECİ

TR42 Düzey 2 Bölgesi Bölge Planı hazırlık çalışmalarına 2009 yılı içerisinde başlanmıştır. Planlamanın ilk adımı olarak mevcut durumu tespit edebilmek için veri toplama ve analiz çalışmaları yürütülmüştür. Süreci katılımcılık odaklı olarak tasarlanan Bölge Planı’nın Ajans dışından da takip edilebilmesi ve planın bilimsel gerçekler ışığında yönlendirilebilmesi için TR42 Düzey 2 Bölgesi Kalkınma Kurulu içerisinden beş ilin sanayi ve ticaret odaları başkanları, bölge üniversitelerinden altı öğretim üyesi ve Ajans Genel Sekreteri’nden oluşan “Bölge Planı Yönlendirme Komitesi oluşturulmuştur. Bölge Planı; plan hazırlanma sürecine, hazırlanmasında izlenen yöntemlere ve içeriğine ilişkin yorum alınmak üzere iki defa Bölge Planı Yönlendirme Komitesi’ne, iki defa da TR42 Düzey 2 Bölgesi Kalkınma Kurulu’na sunulmuştur.

Planın taslak hali görüş ve önerilerin alınması amacıyla bölgede faaliyet gösteren birçok kamu kurum ve kuruluşu, sivil toplum örgütleri, meslek oda ve örgütleri, medya ile özel kuruluşları da içeren toplam 405 kuruma 2010 yılı Nisan ayı içerisinde gönderilmiştir. Taslak Plana toplam 53 kurum, kuruluş ve kişiden geri bildirim alınmış ve gelen görüşler planın tamamlanması sürecinde kapsamında değerlendirilmiştir.

Planlama çalışmaları; yapısal analiz çalışmaları, katılımcı planlama araçlarına başvurulması, tematik analiz çalışmaları ve plan kararlarının şekillendirilmesi olmak üzere 4 temel aşamanın sonucunda ortaya çıkmıştır.

YAPISAL ANALİZLER –> KATILIMCI PLANLAMA –> TEMATİK ANALİZLER –> PLAN KARARLARININ ŞEKİLLENDİRİLMESİ

Yapısal ve Tematik Analizler

Taslak Bölge Planı’na gelen görüşler çerçevesinde Bölge Planı analiz yöntemleri çeşitlendirilmiş ve kapsamları genişletilmiştir. Veri sahibi kurumlarla yüz yüze görüşme,  telefon görüşmeleri ve yazışmalar marifetiyle ikincil veriler derlenmiş; bu verilere dayandırılarak bölgenin ekonomik, sosyal ve mekânsal göstergelerinin detaylı yapısal analizi çıkarılmıştır. Yapısal analiz çalışmalarına paralel olarak, bölge aktörleri listelenmiş ve bölge paydaş analizi yapılmıştır. Paydaş analizi, katılımcılık odaklı planlama sürecinin tasarlanmasına temel teşkil etmiştir.

Bölgenin rekabetçilik ve sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi, bölgesel risk faktörleri ve kümelenme yapısı gibi bazı tematik konularda yapısal analizlere dayanarak detayda inceleme yapılmak üzere çeşitli analiz ve yöntemlere başvurulmuştur. Tematik analizler, katılımcı planlama araçlarına başvurulmasını takiben nihai duruma getirilmiştir.

Katılımcı Planlama Çalışmaları ve Plan Kararlarının Şekillendirilmesi

Bölgenin mevcut durumu hakkında birincil kaynaklardan bilgi temin edilmesi ve bölgenin gelecek kurgusunun ortak akılla belirlenmesi amaçlarına yönelik olarak Bölge Planı çalışmalarında katılımcı odaklı bir süreç izlenmiş, Bölge Planı tüm bölge paydaşlarının katkılarının farklı katılımcı yöntemlerle  doğrudan alınması ilkesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Kurul ve Komite toplantıları, odak grup toplantıları, üst düzey yetkililerle mülakatlar ve çeşitli hedef kitlelere uygulanan anketler, başvurulan katılımcı planlama araçları arasında yer almaktadır. Bu hususta, bölge üniversitelerinden çeşitli uzmanlık alanlarında çalışan akademisyenlerden danışmanlık alınmıştır. Mülakatlar ve odak grup toplantıları danışmanlık alınan akademisyenlerin koordinatörlüğünde ve Ajans’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilmiştir.

Teknik, şehircilik, çevre, enerji, sosyo-ekonomik, rekabetçilik ve kümelenme başlıkları altında 23 farklı odak grup toplantısında Bölge Planı’na katkı sağlamak amacıyla bölge paydaşlarının görüşleri alınmıştır. Toplam 3 tam gün süren odak grup toplantılarına, 69 kamu kurumu temsilcisi, 48 belediye başkanı ve temsilcisi, 4 il özel idaresi temsilcisi (Genel Sekreter düzeyinde), 9 organize sanayi bölgesi müdürlüğü müdürü/uzmanı, 48 sivil toplum kuruluşu temsilcisi, 31 ilçe kaymakamı, 35 özel sektör temsilcisi olmak üzere toplam 244 kişi katılmıştır.

Valiler, belediye başkanları, ticaret ve sanayi odaları başkanları, bölge üniversiteleri rektörleri başta olmak üzere bölgenin önde gelen 23 üst düzey yetkilisiyle yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. Mülakat yapılacak paydaşların seçilmesinde, bulundukları il hakkında üst düzey bilgi ve veriye sahip olmaları ve kendilerine yasal olarak verilen yetki ve sorumluluk nedeniyle hepsinin birer ana oyuncu olmaları dikkate alınmıştır.

Bölgede yer alan tüm aktörlerin Bölge Planı ile ilgili görüşlerinin toplandığı anketler düzenlenmiştir.  İki farklı hedef kitleye yönelik iki farklı tür anket yöntemine başvurulmuştur. Bunlardan biri Kalkınma Kurulu üyelerine uygulanan ve 43 kişinin katıldığı anket iken, diğeri MARKA internet adresi üzerinden tüm halkın katılımı amacıyla uygulanan ve 349 kişinin katıldığı internet anketidir. Anket çalışmaları Bölge Planı’nın tüm bölge paydaşları tarafından benimsenmesi sürecine de olumlu yönde katkı sağlamıştır.

Bölge halkının Bölge Planı çalışmalarından ve görüşünü belirteceği anketlerden haberdar olması ve planın bölge halkı tarafından benimsenmesi amacıyla medyaya başvurulmuştur. Bu kapsamda 2010 yılı ikinci çeyreği sonu itibari ile 5 ilde, 51 ilçede görünürlüğü yüksek olan toplam 457 noktada Bölge Planı afişleri asılmıştır. Ayrıca belediye otobüslerinde, minibüslerde, bölge kamu kuruluşları binalarında ve üniversitelerde Bölge Planı afişleri asılmış, yerel radyo ve televizyonlarda özel bilgilendirme reklamları yer almış, şehir reklam ekranlarında plana ilişkin görüş bildirmek adına davet filmleri gösterilmiş, paydaş internet sitelerinde duyurular yapılmış, kısa mesaj ve elektronik postalar aracılığıyla yaklaşık 175.000 kişiye ulaşılmıştır. Bu vesileyle bölge halkı Bölge Planı hazırlık çalışmalarından ve planla ilgili görüş bildirebilecekleri konusunda haberdar edilmiştir.

Bölge Planı’nın kararları olarak nitelendirilen amaçlar ve hedefler, mevcut durumun tespit edildiği yapısal ve tematik analizlere dayanarak ve katılımcı planlama toplantılarında getirilen öneriler çerçevesinde şekillendirilmiştir.

,